Showing posts with label సంగీత వాద్యం. Show all posts
Showing posts with label సంగీత వాద్యం. Show all posts

Monday, January 28, 2013

వీణ (Veena)

కర్ణాటక సంగీతంలో ఉపయోగించే ప్రధాన సంగీత వాయిద్యం వీణ. వీణకు ఏడుతంత్రులు ఉంటాయి. అనుమందరం, మందరం, మందర పంచకం, షడ్జమమనే నాలుగు తంత్రులు బిగించబడి ఉంటుంది.

ఇవేగాక శృతితాళాలకు ఉపయుక్తంగా షడ్జమం, పంచమం, తారం అనే మూడు తంత్రులు బిగిస్తారు.

వీణ వాయించేటపుడు కుడిచేత్తో మీటుతూ, దానికి అమర్చిన 24 మెట్లు(స్థాయిలు) దానిలోని స్వరాలకు అనుగుణంగా ఎడమచేతి వేళ్లతో మెట్టుమీద అదిమిపట్టి ఆయా స్వరాల్ని పలికించాల్సి ఉంటుంది.

వీణలో ప్రధానంగా కుండ, దండి, యాళి, సొరకాయ బుర్ర అనే భాగాలుంటాయి.
వీణల తయారీకి మన రాష్ట్రంలోని విజయనగరంజిల్లా బొబ్బిలి సుప్రసిద్ధం. ఇక్కడ 17వ శతాబ్ది నుంచే వీణల తయారీ జరుగుతోంది.

వీణ ల్లో రుద్రవీణ, చిత్రవీణ, విచిత్ర వీణ, సరస్వతీ వీణ అనే రకాలున్నాయి.
సంగీత త్రిమూర్తుల్లో ముత్తుస్వామి దీక్షితార్ వీణవిద్వాంసులుగానూ సుప్రసిద్ధులు.

వయొలిన్ (Violin)

దీనినే ఫిడేలు అంటారు. ఇది తంత్రీవాద్యం.వయొలిన్‌లో ప్రధానభాగాన్ని చెక్కతో తయారుచేస్తారు. ఈ భాగం కారణంగానే తంత్రులు చేసే శబ్దం మరింత గట్టిగా వినిపిస్తుంది.
ప్రారంభంలో వయొలిన్‌లో వాడే తంత్రులను సాగదీసి, ఎండబెట్టి, మెలిదీసిన గొర్రె లేదా మేక పేగులతో తయారుచేసేవారు.

కర్ణాటక సంగీతంలో దీనిని ప్రధాన తంత్రీవాయిద్యంగా ఉపయోగిస్తారు. వయొలిన్‌పై కమానుతో వాయిస్తారు. కమాను అనేది చిన్నపాటి కర్ర. దీనికి గుర్రపు తోక వెంట్రుకలు తీగెలుగా ఉంటాయి. దీన్ని కుడి చేతితో ఒక చివర పట్టుకుని వయొలిన్ తీగెలపై అడ్డంగా కమానును ఒక చివరి నుంచి మరో చివరికి రాస్తూంటారు.వయొలిన్ అనగానే మనకు స్ఫురించేది ద్వారం వెంకటస్వామినాయుడుగారి పేరు.

కంజీర

కర్ణాటక సంగీత కచేరీల్లో మృదంగానికి తోడుగా వాయించే వాయిద్యం కంజీర. కంజీరాను 1890ల్లోనే వాయిస్తుండేవారు. 1930లో సంగీత కచేరీల్లో తోటి వాయిద్యంగా ప్రవేశపెట్టారు.

ఇది గుండ్రంగా 7 నుంచి 9 అంగుళాల వెడల్పు, 2 నుంచి 4 అంగుళాల లోతు ఉంటుంది.
చూడ్డానికి మూతలాగ ఉంటుంది. దీన్ని జంతుచర్మంతో తయారుచేస్తారు. వెదురు లేదా కొయ్యతో గుండ్రంగా ఉన్న ఫ్రేమ్‌కి ఒక వైపు చర్మాన్ని గట్టిగా బిగిస్తారు.

ఫ్రేమ్‌కి మూడు లేదా నాలుగు పాత చిల్లు నాణాలు ఏర్పాటుచేస్తారు. ఇతర చర్మ వాయిద్యాల వలె కంజీరాను వాయించడం అంత సులభం కాదు. దీన్ని కుడి అరచేయి, వేళ్లతో వాయిస్తారు. ఎడమ చేయిని డ్రమ్‌కు మద్దతుగా ఉంచాలి. శబ్దాన్ని ప్రత్యేకించి నియంత్రించడంలో గొప్ప నైపుణ్యాన్ని ప్రదర్శించాల్సి ఉంటుంది. వాతావరణ పరిస్థితులను అనుసరించి కంజీరా పట్ల శ్రద్ధ తీసుకోవాల్సి ఉంటుంది.